Spalony w piłce nożnej – znaczenie i zasady

Co to jest spalony w piłce nożnej?

Spalony, czyli ofsajd, to jeden z kluczowych i najbardziej kontrowersyjnych przepisów w piłce nożnej. Zgodnie z nim, zawodnik drużyny atakującej jest na pozycji spalonej, jeśli w momencie podania od partnera znajduje się bliżej linii bramkowej przeciwnika niż piłka oraz przedostatni obrońca.

Pozycja spalona występuje, gdy w momencie podania piłki przez partnera z drużyny muszą być jednocześnie spełnione trzy warunki:

• Pozycja na boisku – zawodnik musi znajdować się na połowie boiska należącej do drużyny przeciwnej.

• Pozycja względem piłki – musi być bliżej linii bramkowej rywala niż sama piłka.

• Pozycja względem obrońców – musi znajdować się przed przedostatnim zawodnikiem drużyny przeciwnej (zazwyczaj jest nim ostatni obrońca, ponieważ bramkarz liczy się jako ostatni zawodnik).

Co ważne, samo przebywanie na pozycji spalonej nie jest jeszcze przewinieniem. Sędzia odgwizduje faul dopiero wtedy, gdy zawodnik na tej pozycji zaczyna aktywnie uczestniczyć w grze.

Aktywny udział zawodnika w pozycji spalonej

Sędzia odgwizduje spalonego za „aktywny udział w grze”, gdy zawodnik:

• Bierze udział w grze – to najbardziej oczywista sytuacja. Oznacza ona zagranie lub dotknięcie piłki, którą otrzymał od partnera z drużyny.

• Przeszkadza przeciwnikowi – nie musi on nawet dotykać piłki. Wystarczy, że swoimi działaniami utrudni grę rywalowi, na przykład zasłaniając bramkarzowi pole widzenia lub atakując go w walce o piłkę.

• Odnosi korzyść z przebywania na tej pozycji – ma to miejsce, gdy zawodnik zagra piłkę, która wcześniej odbiła się od słupka, poprzeczki, sędziego lub przeciwnika.

Ocena aktywnego udziału w grze zależy od sędziego, a subiektywna interpretacja kryteriów takich jak „przeszkadzanie” sprawia, że decyzje o spalonym często budzą kontrowersje.

Sankcje za spalony — co to oznacza?

Gdy sędzia odgwizda spalonego, gra jest przerywana, a drużynie broniącej przyznawany jest rzut wolny pośredni z miejsca przewinienia. W praktyce oznacza to, że zespół atakujący traci piłkę. Celem przepisu jest uniemożliwienie zawodnikom zdobywania łatwej przewagi poprzez bierne oczekiwanie na podanie pod samą bramką rywala.

Rola sędziego w identyfikacji spalonego

Wykrycie spalonego to jedno z najtrudniejszych zadań sędziowskich. Wymaga ono doskonałej znajomości przepisów, maksymalnej koncentracji i podejmowania decyzji w ułamku sekundy.

Główną odpowiedzialność za sygnalizowanie spalonego ponoszą sędziowie asystenci, potocznie zwani liniowymi. Poruszają się oni wzdłuż linii bocznej, starając się utrzymać pozycję w jednej linii z przedostatnim obrońcą, by mieć idealny ogląd sytuacji. Gdy zauważą przewinienie, podnoszą chorągiewkę, dając sygnał sędziemu głównemu do przerwania gry.

Pracę arbitrów znacząco wspierają dziś nowoczesne technologie, jednak ostateczna decyzja o przerwaniu gry zawsze należy do sędziego głównego, który podejmuje ją na podstawie sygnału od asystenta lub informacji z systemu VAR.

Pułapka ofsajdowa — taktyka obronna

Znajomość przepisu o spalonym pozwala drużynom wykorzystywać go taktycznie, czego najlepszym przykładem jest tzw. pułapka ofsajdowa. Polega ona na zsynchronizowanym wyjściu linii obrony do przodu tuż przed podaniem do napastnika, aby celowo umieścić go na pozycji spalonej.

Kluczowe jest idealne zgranie w czasie: obrońcy w odpowiednim momencie przesuwają się do przodu, łapiąc napastnika na spalonym. Skuteczna pułapka ofsajdowa neutralizuje atak i skutkuje przyznaniem rzutu wolnego pośredniego.

To jednak ryzykowna taktyka, która wymaga od obrońców ogromnej dyscypliny i komunikacji. Błąd jednego zawodnika, np. spóźnione wyjście, może sprawić, że napastnik uniknie spalonego i znajdzie się w sytuacji sam na sam z bramkarzem.

Historia i ewolucja przepisu o spalonym

Przepis o spalonym ewoluował wraz z samą piłką nożną, a jego celem zawsze było zrównoważenie sił ataku i obrony. Pierwotne zasady z połowy XIX wieku były niezwykle restrykcyjne i, podobnie jak w rugby, często zabraniały podań do przodu, by uniemożliwić graczom bierne oczekiwanie na piłkę pod bramką przeciwnika.

• 1866: Wprowadzono regułę wymagającą, aby przed atakującym znajdowało się co najmniej trzech graczy drużyny przeciwnej.

• 1925: Zredukowano liczbę wymaganych obrońców do dwóch, co znacząco zwiększyło liczbę zdobywanych goli i dynamikę gry.

• 1990: Wprowadzono kluczową zmianę – karany był tylko zawodnik, który brał aktywny udział w grze, a nie każdy przebywający na pozycji spalonej.

Współcześnie, mimo wsparcia technologii takich jak VAR, interpretacja spalonego wciąż pozostaje jednym z najgorętszych tematów do dyskusji w świecie futbolu. Analiza milimetrowych sytuacji często prowadzi do gorących sporów, co tylko potwierdza, że przepis ten nieustannie żyje i ewoluuje.