Spis treści
Najstarsze kluby piłkarskie w Polsce — przegląd
Wbrew pozorom, wskazanie najstarszego klubu piłkarskiego w Polsce nie jest proste. Odpowiedź zależy bowiem od przyjętych kryteriów: czy bierzemy pod uwagę datę powstania, ciągłość działania, czy może obecne granice kraju? Historia polskiej piłki nożnej jest nierozerwalnie spleciona ze skomplikowanymi losami państwa, co sprawia, że kilku pretendentów ma solidne argumenty, by nosić to zaszczytne miano.
Historycznie za kolebkę polskiej piłki nożnej uznaje się Lwów – to właśnie w tym ważnym ośrodku polskiej kultury powstały pierwsze kluby. Za pionierów uważa się Czarnych Lwów (pierwotnie „Sława”, zał. w sierpniu 1903 r.), Lechię Lwów (1903 r.) oraz Pogoń Lwów (1904 r.). Ich działalność położyła podwaliny pod rozwój tej dyscypliny na ziemiach polskich.
Wśród kandydatów do tego miana znajduje się również Resovia Rzeszów. Chociaż oficjalnie zarejestrowano ją w 1910 roku, udokumentowane wzmianki o jej meczach pochodzą już z 1905 roku. Ten fakt stawia ją w gronie najstarszych klubów na terenie dzisiejszej Polski. Tytuł najstarszego nieprzerwanie istniejącego klubu w obecnych granicach kraju przypada z kolei Cracovii, założonej 13 czerwca 1906 roku.
Cracovia — najstarszy istniejący klub w Polsce
W swojej długiej historii klub zapisał na koncie wiele znaczących sukcesów. Do najważniejszych osiągnięć Cracovii należą:
-
Pięciokrotne mistrzostwo Polski w latach 1921, 1930, 1932, 1937 oraz 1948.
-
Puchar Polski zdobyty w 2020 roku.
Cracovia, nazywana „Pasami” od charakterystycznych, biało-czerwonych strojów, od początku była organizacją wielosekcyjną. W znaczący sposób przyczyniła się do rozwoju wielu dyscyplin sportowych w Polsce, stając się ważnym symbolem tożsamości Krakowa i całego kraju.
Rywale Cracovii — Wisła Kraków
Historia najstarszego klubu w Polsce nie byłaby kompletna bez opowieści o jego największym rywalu. Mowa o Wiśle Kraków, z którą Cracovia toczy jedną z najstarszych i najbardziej emocjonujących rywalizacji derbowych w kraju. Oba kluby powstały w 1906 roku, w odstępie zaledwie kilku miesięcy, co od samego początku zapoczątkowało ich zaciętą rywalizację.
Starcia „Pasów” z „Białą Gwiazdą” szybko wykroczyły poza ramy zwykłego meczu, stając się ważnym wydarzeniem społecznym. Ta lokalna rywalizacja nie tylko kształtowała tożsamość Krakowa, ale również stymulowała rozwój futbolu w mieście i całej Polsce.
Do dziś derby Krakowa, często nazywane „Świętą Wojną”, przyciągają tłumy na stadiony i przed telewizory. Pozostają żywym symbolem bogatej tradycji, niezłomnej pasji i sportowej walki, która od ponad stu lat elektryzuje kolejne pokolenia kibiców.
Czarni Lwów i Lechia Lwów — pionierzy futbolu
Działalność lwowskich klubów wykraczała daleko poza sportową rywalizację. W czasach zaborów polskie organizacje sportowe stanowiły ważny bastion tożsamości narodowej i tworzyły prężne, lokalne środowisko piłkarskie.
O tym, jak ważne było to środowisko, świadczy fakt, że Lechia znalazła się w gronie współzałożycieli Polskiego Związku Piłki Nożnej w 1919 roku. Niestety, historia tych zasłużonych klubów dobiegła końca po II wojnie światowej, wraz ze zmianą granic Polski.
Pogoń Lwów — klub z tradycjami
Spośród lwowskich drużyn to Pogoń Lwów zyskała miano symbolu potęgi. Zdominowała rozgrywki w okresie międzywojennym, stając się jedną z najważniejszych sił w polskiej piłce nożnej.
Dominację Pogoni odzwierciedlają jej imponujące osiągnięcia – klub zdobył cztery tytuły mistrza Polski (1922, 1923, 1925, 1926), co uczyniło go jednym z najbardziej utytułowanych zespołów przedwojennej Polski.
Resovia Rzeszów — jeden z najstarszych klubów
Spór o datę powstania Resovii wynika z różnicy między rozpoczęciem działalności a oficjalną rejestracją. Choć pierwsze wzmianki o meczach drużyny pochodzą z 1905 roku, biurokratyczne zawiłości czasów zaborów sprawiły, że formalna rejestracja klubu nastąpiła dopiero w 1910 roku.
Dla wielu historyków to właśnie faktyczna działalność sportowa od 1905 roku jest decydującym argumentem, który stawia Resovię w gronie najstarszych klubów w Polsce.
Wpływ wojen na kluby piłkarskie w Polsce
Druga wojna światowa stanowiła tragiczną cezurę w historii polskiego futbolu, brutalnie przerywając jego dynamiczny rozwój. Oficjalne rozgrywki zawieszono, a stadiony zamarły. Mimo to pasja do piłki nie zgasła – mecze rozgrywano konspiracyjnie, często ryzykując życiem. Jednak największe zmiany miały dopiero nadejść wraz z końcem konfliktu.
Najdotkliwszą konsekwencją wojny dla polskiej piłki nożnej była zmiana granic państwowych. Utrata Lwowa oznaczała, że z krajowej mapy sportowej bezpowrotnie zniknęły tak pionierskie i zasłużone kluby, jak Czarni, Pogoń czy Lechia Lwów – organizacje, które kształtowały początki dyscypliny na ziemiach polskich.
Inaczej potoczyły się losy klubów z centralnej i zachodniej części kraju. Drużyny takie jak Cracovia czy Wisła Kraków, mimo ogromnych strat materialnych i ludzkich, zdołały przetrwać okupację. Ich działalność była co prawda mocno ograniczona, a infrastruktura często zniszczona, ale po 1945 roku mogły przystąpić do odbudowy. To pozwoliło im zachować ciągłość historyczną i wznowić działalność w powojennej Polsce.
W rezultacie powojenna mapa polskiej piłki nożnej wyglądała zupełnie inaczej. Odbudowa i reorganizacja futbolu odbywały się już bez udziału legendarnych klubów z Kresów Wschodnich.
